Branża chłodnictwa i klimatyzacji od kilku lat przechodzi dynamiczne zmiany związane z ochroną środowiska i ograniczaniem emisji gazów cieplarnianych. Wraz z kolejnymi etapami wycofywania czynników chłodniczych o wysokim współczynniku GWP coraz większego znaczenia nabierają ekologiczne, ale jednocześnie palne czynniki chłodnicze. To z kolei oznacza zupełnie nowe wymagania dotyczące bezpieczeństwa pracy oraz stosowanych narzędzi. Co dokładnie zmieni się od 2027 roku i dlaczego certyfikacja ATEX stanie się tak istotna?
Rok 2027 będzie przełomowy dla branży HVAC/R
Od 1 stycznia 2027 roku zaczną obowiązywać kolejne ograniczenia wynikające z przepisów dotyczących F-gazów. W nowych urządzeniach o mocy do 12 kW nie będzie można stosować czynników chłodniczych o współczynniku GWP przekraczającym 150. W praktyce oznacza to stopniowe odejście od popularnego czynnika R32, który jeszcze kilka lat temu zastąpił R410A i stał się standardem w klimatyzatorach oraz pompach ciepła.
Choć R32 jest znacznie bardziej przyjazny środowisku niż R410A, jego GWP wynosi 675, co nie spełnia nowych wymagań.
Od R410A do R290 - jak zmieniały się czynniki chłodnicze?
Rozwój technologii chłodniczych w ostatnich latach można przedstawić jako kolejne etapy ograniczania wpływu urządzeń na środowisko. Najpierw dominował R410A, którego współczynnik GWP wynosi aż 2088. Następnie pojawił się R32, który zmniejszył wpływ na klimat i poprawił efektywność energetyczną instalacji.
Kolejnym krokiem jest R454B (Opteon XL41) o GWP wynoszącym 466. Jednak za najbardziej perspektywiczny czynnik uznawany jest obecnie R290, czyli propan, którego współczynnik GWP wynosi zaledwie 3. To właśnie dlatego producenci urządzeń coraz częściej wybierają go do nowych konstrukcji.
Dlaczego czynnik chłodniczy R290 staje się nowym standardem?
Popularność propanu nie wynika wyłącznie z bardzo niskiego wpływu na środowisko. R290 posiada również bardzo dobre właściwości termodynamiczne, dzięki czemu pompy ciepła mogą przygotowywać wodę o temperaturze nawet 70-75°C bez konieczności wspomagania grzałkami elektrycznymi.
Dodatkowo urządzenia pracujące na propanie zachowują wysoką sprawność nawet podczas silnych mrozów, co ma ogromne znaczenie w polskich warunkach klimatycznych oraz podczas modernizacji starszych budynków wyposażonych w tradycyjne grzejniki.
Korzyści wynikające z zastosowania propanu idą jednak w parze z wyższymi wymaganiami dotyczącymi bezpieczeństwa. R290 należy do grupy czynników A3, czyli substancji wysokopalnych. W przypadku wycieku może powstać atmosfera wybuchowa, dlatego podczas montażu i serwisu instalacji konieczne jest stosowanie odpowiednich procedur oraz specjalistycznych narzędzi. Właśnie tutaj pojawia się certyfikacja ATEX.
Czym jest certyfikacja ATEX?
ATEX to zestaw europejskich dyrektyw regulujących bezpieczeństwo pracy w strefach zagrożonych wybuchem. Ich zadaniem jest określenie wymagań zarówno dla pracowników wykonujących prace serwisowe, jak i dla producentów urządzeń oraz narzędzi przeznaczonych do pracy z substancjami łatwopalnymi. W praktyce oznacza to, że sprzęt wykorzystywany przy obsłudze instalacji z czynnikiem R290 musi być zaprojektowany w taki sposób, aby nie stanowił źródła zapłonu.
Jakie wymagania muszą spełniać narzędzia certyfikowane ATEX?
Certyfikowane narzędzia są projektowane z myślą o maksymalnym ograniczeniu ryzyka powstania iskry lub przegrzania elementów. Dotyczy to zarówno narzędzi ręcznych, jak i urządzeń elektrycznych, takich jak pompy próżniowe, stacje odzysku czynnika czy wykrywacze nieszczelności.
Producenci stosują między innymi silniki bezszczotkowe, zabezpieczenia obwodów elektrycznych, powłoki antystatyczne oraz rozwiązania eliminujące możliwość powstania iskier mechanicznych i elektrycznych. Dzięki temu urządzenia mogą być bezpiecznie wykorzystywane podczas pracy z palnymi czynnikami chłodniczymi.
Warto przygotować się już dziś
Zmiany, które wejdą w życie od 2027 roku, będą miały wpływ na całą branżę HVAC/R. Coraz więcej producentów klimatyzacji i pomp ciepła wprowadza urządzenia wykorzystujące czynnik R290, a wraz z nimi rośnie znaczenie odpowiednich narzędzi oraz przestrzegania zasad bezpieczeństwa.
Jeżeli planujesz rozwijać swoją działalność w zakresie montażu i serwisu nowoczesnych instalacji chłodniczych, warto już teraz zapoznać się z wymaganiami dotyczącymi pracy z palnymi czynnikami chłodniczymi i wyposażyć się w sprzęt spełniający wymagania ATEX. Dzięki temu będziesz przygotowany na nadchodzące zmiany oraz zapewnisz sobie bezpieczną i zgodną z przepisami pracę.
Obejrzyj film o narzędziach do palnych czynników chłodniczych:
Sprawdź narzędzia zgodne z nowymi przepisami w naszym sklepie:
👉 Pompa próżniowa Value VA3-P7-EX
👉 Stacja odzysku czynnika chłodniczego ATEX VALUE VRDDF
👉 Zestaw do obsługi Propanu (R290)
👉 Zestaw narzędzi serwisowych do ustawy f-gazowej UDT R290 PROPAN
